Khi thỉnh tượng Phật để thờ tại gia, nếu có nhân duyên được chư Tăng chân tu thực hiện nghi lễ khai quang thì rất tốt. Bởi đây là cơ hội để được nghe giảng về ý nghĩa chân thật của việc thờ Phật và phương pháp tu học đúng đắn.

Nhưng nếu không đủ nhân duyên được chư Tăng làm lễ khai quang, thì gia đình vẫn có thể tự an vị tượng Phật với tâm cung kính, sắp xếp bàn thờ trang nghiêm, phát tâm học tập theo lời dạy của chư Phật, chư Bồ Tát. Điều quan trọng nhất không phải là nghi lễ, mà là sự chân thành và thực hành giáo pháp của chư Phật trong đời sống hằng ngày.

Hiểu đúng theo lời dạy của Hòa thượng Tịnh Không

Nhiều người cho rằng sau khi thỉnh tượng Phật hoặc tượng Bồ Tát về thờ tại gia thì bắt buộc phải khai quang điểm nhãn, nếu không tượng sẽ không linh, không nhận được sự gia hộ của chư Phật. Chính quan niệm sai lầm này đã khiến nhiều người bỏ ra rất nhiều tiền để làm lễ, cầu sức khỏe, tài lộc, bình an…

Nhưng theo lời dạy của Hòa thượng Tịnh Không, đây là một sự hiểu lầm rất phổ biến.

Khai quang không phải là làm cho tượng “linh”

“Khai quang” là mượn hình tượng của Phật, Bồ Tát để khai mở quang minh tự tánh của chúng ta, chứ không phải con người khai quang cho Phật, mà chính là Phật khai quang cho chúng ta.

A Di Đà Phật đại biểu cho vô lượng thọ, vô lượng quang, vô lượng trí tuệ và vô lượng thanh tịnh. Khi nhìn thấy hình tượng của Phật, chúng ta liền nhớ đến những đức hạnh ấy để học tập. Khi nhìn thấy Quán Thế Âm Bồ Tát, chúng ta nghĩ đến tâm đại từ đại bi. Ai là Quán Thế Âm Bồ Tát? Chính ta phải là Quán Thế Âm Bồ Tát, nghĩa là đối đãi với tất cả chúng sinh bằng lòng đại từ đại bi. Đó mới gọi là khai quang.

Dùng hình tượng của Phật, Bồ Tát để khai mở quang minh tự tánh của chúng ta chính là nghệ thuật giáo dục cao độ của Phật Đà. Tự tánh của mỗi người đều có vô lượng trí tuệ và vô lượng đức năng. Một vị Phật hay một danh hiệu thì không thể biểu thị trọn vẹn tất cả những đức tánh ấy. Vì vậy, giáo dục Phật Đà dùng rất nhiều danh hiệu và hình tượng của chư Phật, chư Bồ Tát nhằm dẫn khởi trí tuệ và đức năng vốn sẵn có trong tự tánh của mỗi người. Đó mới gọi là khai quang.

(Trích lời dạy của Hòa thượng Tịnh Không.)

Lời kết

Tượng Phật là phương tiện nhắc nhở chúng ta học tập theo hạnh nguyện của các Ngài, quay về với lòng từ bi vốn có. Khi biết sống thiện lành, biết sửa đổi bản thân và biết niệm Phật, thì đó mới là sự “khai quang” chân thật.

Bởi vậy, ý nghĩa sâu xa của khai quang điểm nhãn không phải là làm cho pho tượng trở nên linh thiêng, mà chính là giúp mỗi người khai mở ánh sáng trí tuệ, đánh thức lòng từ bi và phát khởi tâm học theo hạnh nguyện của chư Phật, chư Bồ Tát. Đây mới là giá trị chân chính mà nghi lễ khai quang hướng đến.