Lễ cúng chúng sanh trong Phật giáo (còn gọi là thí thực cô hồn, phóng diệm khẩu). Tuy nhiên, trong thời đại hiện nay, nhiều người đang hiểu sai ý nghĩa chân thật của việc này. Nhiều người cho rằng đây là nghi thức để “mua chuộc” các vong linh hay cầu xin sự phù hộ.

Nhưng thực chất, ý nghĩa của việc này hoàn toàn khác. Cúng chúng sanh nằm ở việc nuôi dưỡng tâm từ bi, thực hành bố thí và hóa giải oán kết, từ đó giúp chính người thực hành tăng trưởng được tâm từ bi, phước đức và trí tuệ.

Cúng chúng sanh là thực hành tâm từ bi bình đẳng

“Tâm Phật là tâm đại từ đại bi, bình đẳng đối với tất cả chúng sanh.”

Những chúng sanh trong cõi ngạ quỷ hoặc các loài hữu tình đang chịu khổ đau đều từng có nhân duyên với chúng ta trong vô lượng kiếp. Có thể họ từng là thân quyến, bạn bè, hoặc cũng có thể từng có những oán kết với chúng ta.

Khi thành tâm cúng dường, không phân biệt thân hay sơ, quen hay lạ, chính là đang học theo tâm bình đẳng của chư Phật, mở rộng lòng yêu thương đến tất cả muôn loài.

Đây cũng là phương pháp tu tâm, nuôi lớn lòng từ bi trong cuộc sống hằng ngày.

Gieo nhân bố thí, tăng trưởng phước báo

Trong giáo lý nhà Phật, bố thí là nhân của phước báo.

Việc cúng chúng sanh thuộc về pháp bố thí và tài thí. Tuy giá trị vật phẩm không lớn, nhưng nếu xuất phát từ tâm chân thành thì công đức không nằm ở số lượng lễ vật mà ở tâm cung kính và lòng từ bi.

Hòa thượng Tịnh Không nhiều lần giảng rằng:

“Người có tâm bố thí thì phước báo tự nhiên tăng trưởng; người càng keo kiệt thì phước càng hao tổn.”

Vì vậy, cúng chúng sanh không phải để cầu tài lộc, mà là đang gieo một nhân thiện. Khi nhân thiện đầy đủ, quả báo tốt đẹp sẽ đến đúng theo luật nhân quả.

Hóa giải oán kết nhiều đời, nhiều kiếp

Theo lời Hòa thượng Tịnh Không, trong nhiều đời, nhiều kiếp, chúng ta đã từng tạo không ít nghiệp sát, nghiệp tổn hại đến các loài hữu tình.

Những nghiệp duyên ấy có thể trở thành oán kết nếu không biết sám hối và chuyển hóa.

Khi cúng chúng sanh với tâm chân thành, hồi hướng công đức cho tất cả hữu tình, đồng thời niệm Phật, tụng kinh, khuyên họ cùng niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ, thì đây chính là cách hóa giải oan gia trái chủ bằng tình thương và lòng chân thật.

Hòa thượng từng giảng rằng, muốn hóa giải oán kết thì không thể dùng đối đầu, mà phải dùng lòng từ bi và đức hạnh.

Tăng trưởng tâm cung kính và lòng biết ơn

Việc cúng chúng sanh còn giúp người học Phật quán chiếu rằng:

• Mọi chúng sanh đều có Phật tánh.
• Ai cũng từng là cha mẹ, quyến thuộc của nhau trong vô lượng kiếp.
• Không nên khởi tâm khinh mạn đối với bất kỳ sinh mạng nào.

Khi hiểu được điều này, người tu học sẽ sống khiêm cung hơn, biết trân trọng sự sống và dễ phát khởi tâm biết ơn đối với tất cả.

Là cơ hội để khuyên chúng sanh niệm Phật

Theo pháp môn Tịnh Độ mà Hòa thượng Tịnh Không suốt đời hoằng dương, điều quan trọng nhất trong các nghi thức cúng chúng sanh không phải là đồ cúng nhiều hay ít, mà là khuyên chúng sanh nghe Phật pháp và niệm danh hiệu A Di Đà Phật.

Nếu chỉ bày biện lễ vật mà không có khai thị, không có niệm Phật thì lợi ích rất hạn chế.

Ngược lại, nếu sau khi cúng, thành tâm niệm “Nam Mô A Di Đà Phật”, đọc một đoạn kinh ngắn hoặc hồi hướng thì cả người cúng và chúng sanh đều được lợi ích trong chánh pháp.

Điều quan trọng nhất là sửa đổi chính mình

“Muốn tiêu tai miễn nạn, không phải dựa vào nghi thức, mà phải dựa vào việc đoạn ác, tu thiện, sửa đổi chính mình.”

Nếu một người hằng ngày cúng chúng sanh nhưng vẫn nóng giận, nói dối, sát sinh, tham lam, ích kỷ thì nghi thức ấy khó mang lại lợi ích chân thật.

Ngược lại, người biết:

• Giữ gìn ngũ giới.
• Hiếu kính cha mẹ.
• Tôn trọng Tam bảo.
• Ăn chay, niệm Phật.
• Làm nhiều việc thiện.
• Thành tâm hồi hướng cho tất cả chúng sanh.

Thì việc cúng chúng sanh sẽ trở thành một phần của quá trình tu học, giúp tăng trưởng cả phước đức lẫn trí tuệ.

Kết luận

Cúng chúng sanh không phải là nghi thức mang màu sắc cầu xin hay mê tín. Giá trị chân thật của việc làm này nằm ở tâm từ bi, tâm bố thí và tâm bình đẳng.

Người thực hành đúng pháp sẽ nhận được nhiều lợi ích như:

• Nuôi dưỡng lòng từ bi.
• Tăng trưởng phước báo do thực hành bố thí.
• Hóa giải oán kết với các chúng sanh hữu duyên.
• Bồi dưỡng tâm khiêm cung và biết ơn.
• Gieo duyên cho chúng sanh nghe Phật pháp, niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ.
• Quan trọng nhất là nhắc nhở chính mình không ngừng đoạn ác, tu thiện và tinh tấn niệm Phật.

Đó mới là ý nghĩa sâu xa và lợi ích chân thật của việc cúng chúng sanh theo đúng tinh thần Phật pháp.